حباب بورس

خبری در یکی از سایت های خبری بورس در خصوص P/E بازار بورس آمده است. در این خصوص پی به ای بازار با پی به ای سال های نه چندان دور ، یعنی 82 و 83 که حباب بورس ایجاد شده بود ، مقایسه شده است. 

در این خصوص نکات زیر جالب توجه است :

پی به ای سال های فوق مربوط به دوران تورم حدود 15 درصد و رشد اقتصادی 7 درصد و نرخ بهره بدون ریسک 17% است ( نرخ بهره حداکثری بانک ها 22% است ) یعنی از لحاظ تئوریک پی به ای سرمایه گذاران بازار نسبت شارپ 0.5 دارند . یعنی تقریبا دو برابر بازده در قبال ریسک می خواهند. بدین ترتیب باید گفت که پی به ای بازار در حد 5 متعادل بوده است. اما بازار به 9 رسید

دقت شود که شرایط آن موقع مناسب بود ، اما افق پیشرو نامناسب بود

امروز تورم در حد 35% و رشد اقتصادی منفی است. نرخ بدون ریسک در حد 20% و پی به ای بازار احتمالا بایستی حدود 3.5 باشد. اما فرق اساسی این است که افق پیشرو مثبت و چشم انداز مناسب است.

از سوی دیگر حباب ابتدا در یک گروه ایجاد شد و سپس موج خوش بینی در سال 1381 و 1382 به سایر گروه ها رسید. موج از گروه سیمانی شروع شد. زمانی که خبری از پتروشیمی های بزرگ ، پالایشگاه ها ، مخابرات و بانکی ها نبود. گروه خودرو سازی و سیمان گروه های اصلی بازار بودند. 

در پی خوش بینی به صادرات سیمان و آزاد سازی قیمت سیمان ( اختلاف قیمت سیمان درب کارخانه با آزاد به بیش از 4 برابر رسیده بود ) یعنی سیمان درب کارخانه 18 هزار تومان در تن و سیمان آزاد در کف قیمتی 90 تا 100 هزار تومانی بود . این آزاد سازی می توانست به رشد خارق العاده سودآوری شرکت ها و تعادل پی به ای منجر شود. اما نه صادرات محقق شد ، نه طرح جامع سیمان و نه قیمت گذاری سیمان براساس قیمت حاشیه بازار 

البته قیمت گذاری حاشیه بازار برای خودروسازان عملی شد. پس خوش بینی اولیه درست ، اما عملی نشد

بگذریم

موج مثبت بورس ، با رشد 120% در یک سال و همچنین رسیدن پی به ای گروه سیمانی به بیش از 20 و مواردی حتی 30 بود . به دلیل کمبود داخل ، صادرات رسما ممنوع شد. 

آخرین امید ها از بین رفت ، اما حباب ایجاد شده ، سال ها با شایعات باقی ماند . حباب به صورت بسیار آرام حذف شد. آنقدر آرام بود که یک سال پی به ای بازار بالا ماند و پی به ای سیمان طی 9 سال روند نزولی ، از 20 در سال 1382 به حدود 4.2 در سال 1390 و 1391 کاهش یافت. 

حالا پی به ای به امید اخبار منتشره بالا رفت. حباب ایجاد شد. اما دو راه برای اصلاح آن و خروج بازار از حباب بود. 

راه اول افزایش سود شرکت ها بود که عملا محقق نشد. سود سیمانی ها بسیار آرام و متناسب با رشد اقتصادی و تورم بالا رفت و از رویای چند برابر شدن سود سیمانی ها هیچ گاه محقق نشد.

راه دوم ، کاهش نرخ بازده مورد انتظار بود که با توجه به عدم تغییر در وضعیت اقتصادی و عدم بهبود شرایط اقتصادی و تورم ، به واقعیت تبدیل نشد . بلکه برعکس آن رخ داد.

حباب به سرعت ایجاد شد ، اما به آرامی تخلیه شد. این اتفاق به ندرت در جهان رخ می دهد . سرعت ایجاد و ترکیدن حباب یکسان است ، اما در ایران باید گفت که حباب تخلیه شده است و نه ترکیبدن

بنابراین دارندگان سهام این گروه ، دو ضرر کردند ، اول کاهش مداوم قیمت ، دوم از دست دادن هزینه فرصت سرمایه

بنابراین وضعیت فعلی بورس تهران بسیار به وضعیت قبلی شبیه است ، اما هیچ یک از گروه های پیشرو پی به ای 20 ندارند. 

در آن سال ها گروه بانکی نیز پی به ای 20 داشتند ، اما اکنون پی به ای گروه پیشتاز یعنی خودروسازی پی به ای منفی است. 

گروه های دیگر هنوز در محدوده 10 است. بنابراین حرکت بازار حرکت جمعی است. حباب بازار در حال شکل گیری است ، اما حباب قبلی حباب گروه بوده است

تکرار حباب های گروه در گروه قندی در سال 1390 نیز رخ داد. حباب بانکی در سال 1383 ایجاد شد.

تفاوت اصلی این است که در سال 1383 گروه قندی پی به ای پایینی داشت و لزوما بازار حرکت نکرد . البته پول های سرریز گروه های پیشرو به گروه های دیگر است . البته گروه های خودرویی همچنان پی به ای پایینی داشتند.

آن چه امروز در حال وقوع است حاکی از توانایی بازار برای رشد بیشتر پی به ای نسبت به رقم تاریخی است. حباب بازار که تاکنون تجربه سقوط آن وجود نداشته است.

موجی از سقوط که با نابود شدن سرمایه و دارایی های مردم همراه خواهد بود و به دلیل پی به ای بالا ,‌بازده خاصی برای سرمایه گذاران نخواهد داشت. واقعیت اقتصادی شرکت ها از قیمت بورس آن ها فاصله گرفته است.

/ 1 نظر / 70 بازدید
وحید

با تشکر از مطالب خوبتون آینده بورس رو چطور میبینید و فکر میکنید هنوز سرمایه گذاری در بورس و صندوق های سرمایه گذاری راهکار مناسبی برای سرمایه گذاری باشن یا بهتره فعلا از بازار کنار بکشیم ؟